O municipio de A Estrada ten a súa orixe nun cruzamento de camiños medievais, punto estratéxico onde converxían roteiros procedentes do sur e do oeste, ambas en dirección a Santiago de Compostela. Este lugar beneficiouse do continuo tránsito de peregrinos, comerciantes e viaxeiros, o que favoreceu a xeración de actividade económica e asentamentos permanentes.
Durante o século XIX, a importancia de A Estrada consolidouse como núcleo administrativo. Entre 1839 e 1841, trasladouse á vila o Concello, elevando así a súa categoría a parroquia central do municipio. Con todo, a localidade carecía aínda de igrexa parroquial, unha necesidade que pronto se fixo evidente para atender tanto aos habitantes como aos viaxeiros que pasaban pola zona. Este baleiro relixioso levou ás autoridades locais a solicitar ao Arcebispado de Santiago de Compostela a construción dun templo en honra de San Paio, patrón elixido pola comunidade. A igrexa parroquial de San Paio, proxectada e construída a partir da solicitude de 1856, simboliza o recoñecemento de A Estrada como núcleo administrativo, social e espiritual do municipio.
A fachada principal é un dos elementos máis representativos do edificio. Está organizada de forma simétrica, cun corpo central flanqueado por dúas torres campanario, que reforzan a súa presenza arquitectónica e convértena nun fito visual dentro do casco urbano. O acceso principal articúlase mediante un arco de medio punto, sobre o que se desenvolve unha composición clásica e ordenada. No interior, o espazo destaca pola súa claridade e diafanidade, favorecida pola amplitude da nave e a altura dos muros, que permiten unha correcta iluminación natural. Máis aló da súa función relixiosa, a súa edificación reflicte o crecemento urbano e a consolidación da vila como un centro de tránsito, comercio e servizos do interior de Galicia. Hoxe, a igrexa de San Paio constitúe un dos principais referentes patrimoniais do casco urbano de A Estrada, lembrando a visitantes e residentes a evolución histórica da vila desde a súa orixe como cruzamento de camiños ata a súa consolidación como centro administrativo e social do territorio.
